U bent hier: Home / Toolbox / Doen / Juridische informatie en procederen / Juridische basisbegrippen

Juridische basisbegrippen


Als je juridische informatie zoekt, of een procedure begint, kom je veel vaktermen tegen. Soms hebben 'gewone' begrippen in juridsche context een bijzondere betekenis, een voorbeeld is het begrip belanghebbende. Hier kun je uitleg vinden over deze begrippen.

Aanwijzingsbesluit

Op grond van de Wet natuurbescherming kunnen beschermde gebieden worden aangewezen. Het besluit waarbij dit gebeurt heet een aanwijzingsbesluit.

Lees verder...

Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB)

Wetten worden vaak verder uitgewerkt in uitvoeringsbesluiten, de zogenoemde 'Algemene maatregelen van bestuur' (AMvB's).

Lees verder...

Algemene Plaatselijke Verordening (APV)

Elke gemeente kan een Algemene Plaatselijke Verordening (APV) vaststellen. In die APV kan de gemeente regels vaststellen voor bijvoorbeeld ruimtelijke ordening, milieu of openbare orde.

Lees verder...

Belanghebbende

Als je gebruik wilt maken van inspraakmogelijkheden of bij de rechter een overheidsbesluit wilt aanvechten, is het vaak nodig dat je een belanghebbende bent. Dat wil zeggen dat je een rechtstreeks belang moet hebben bij het al dan niet doorgaan van het besluit.

Lees verder...

Beroep

Als je het niet eens bent met een besluit van de overheid kun je aan de bestuursrechter vragen om een onafhankelijk oordeel; beroep instellen.

Lees verder...

Beschikking

Een beschikking is een bijzonder soort overheidsbesluit.

Lees verder...

Besluit

Wanneer is een beslissing van de overheid een besluit in juridische zin?

Lees verder...

Bestemmingsplan

Het bestemmingsplan is een belangrijk ruimtelijk plan, dat door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Dit plan legt vast hoe de ruimte binnen de gemeente gebruikt mag worden en wat de bouwmogelijkheden op gemeentelijk niveau zijn.

Lees verder...

Bezwaar

Als je het niet eens bent met een besluit van een overheidsorgaan kun je daartegen, onder voorwaarden, bezwaar aantekenen.

Lees verder...

Binnenplanse wijziging

De gemeenteraad kan een wijzigingsmogelijkheid opnemen in een bestemmingsplan. Als van deze mogelijkheid gebruik wordt gemaakt is er sprake van een binnenplanse wijziging.

Lees verder...

Bundelingsgebieden

Het parlement kan gebieden aanwijzen waarbinnen verstedelijking, bij voorkeur, moet plaatsvinden.

Lees verder...

Fictieve weigering

Als een bestuursorgaan weigert om (tijdig) een besluit te nemen, terwijl ze daartoe wel verplicht is, wordt dat gezien als een fictieve weigering. Dat is een besluit waartegen bezwaar en beroep aangetekend kan worden.

Lees verder...

Gedogen

Het komt regelmatig voor dat een bestuursorgaan bepaalde situaties gedoogt. Gedogen is feitelijk het spiegelbeeld van handhaven.

Lees verder...

Handhaving

De term 'handhaving' wordt gebruikt voor de bevoegdheid van bestuursorganen om de naleving van bestuursrechtelijke regels af te dwingen. Mensen en organisaties moeten zich houden aan diverse wetten en regels, zoals de Wet natuurbescherming of het Bouwbesluit. Doen ze dat niet, dan kan een bestuursorgaan, zoals een minister of een college van burgemeester en wethouders, daar tegen op treden.

Lees verder...

Instandhoudingsdoelstellingen

Instandhoudingsdoelstellingen zijn de doelen die geformuleerd zijn in het kader van de instandhouding van de leefgebieden en van de habitats of populaties van in het wild levende dier- en plantensoorten, voor zover vereist op grond van de Vogel- en Habitatrichtlijn.

Lees verder...

Last onder bestuursdwang

De gemeente heeft, onder voorwaarden, de bevoegdheid om een overtreder te bevelen een overtreding ongedaan te maken. Doet de overtreder dit niet binnen de gestelde termijn, dan kan de gemeente dit alsnog, op kosten van de overtreder, (laten) doen.

Lees verder...

Last onder dwangsom

Een dwangsom is een bedrag dat iemand moet betalen, als hij of zij niet binnen een gestelde termijn een bepaalde handeling verricht, zoals, voor een burger, het beëindigen van een overtreding of, voor een bestuursorgaan, het nemen van een beslissing.

Lees verder...

Milieueffectrapportage

Om het de milieubelangen bij de voorbereiding van grote ruimtelijke plannen en projecten goed te kunnen meewegen is het van belang de mogelijke gevolgen voor het milieu in een zo vroeg mogelijk stadium goed in beeld te brengen. Hiervoor is de m.e.r. procedure ontworpen.

Lees verder...

NIBM: niet in betekende mate bijdragen

Projecten die vallen onder NIBM hoeven niet getoetst te worden aan de grenswaarden van luchtkwaliteit en kunnen zo sneller doorgang vinden, zonder juridische obstructies.

Lees verder...

Niet tijdig nemen besluit

Het niet tijdig nemen van een besluit is ook een besluit, staat in artikel 6:2, tweede lid van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), net als de schriftelijke weigering om een besluit te nemen. Je staat in zo'n geval niet met lege handen.

Lees verder...

Omgevingsvergunning voor sloop

In het bestemmingsplan kan de gemeente bepalen dat in bepaalde gebieden een omgevingsvergunning vereist is voor het afbreken van bouwwerken.

Lees verder...

Projectuitvoeringsbesluit

Omdat de financiële crisis hard heeft toegeslagen in de bouwsector voorziet de Crisis en herstelwet in een procedure om de uitvoering van woningbouw versneld mogelijk te maken door middel van een 'projectuitvoeringsbesluit'.

Lees verder...

Provinciale ruimtelijke verordening/omgevingsverordening

Via de provinciale verordening kan de provincie regels vastleggen over de inrichting van de omgeving, waar burgers, maar ook gemeenten en waterschappen zich aan moeten houden bij het uitvoeren van plannen en projecten. Zo kan de provincie in een verordening algemene regels stellen waar de gemeenten zich aan moeten houden bij het maken van bestemmings- of omgevingsplannen.

Lees verder...

Schorsing

Als de rechter een besluit van een bestuursorgaan schorst, betekent dat dat het besluit tijdelijk niet geldt en dus ook niet mag worden uitgevoerd.

Lees verder...

Uitwerking van een bestemmingsplan

De gemeenteraad kan in een bestemmingsplan regelen dat burgemeester en wethouders de bestemming van een bepaald terrein nader mogen uitwerken. Dit is geregeld in artikel 3.6 van de Wet ruimtelijke ordening.

Lees verder...

Uniforme openbare voorbereidingsprocedure

De Algemene wet bestuursrecht kent een uitgebreide procedure voor de voorbereiding van besluiten door de overheid, de uniforme openbare voorbereidingsprocedure. Deze procedure is van toepassing als dat expliciet is bepaald in de wet- of regelgeving. Dat is bijvoorbeeld het geval bij het vaststellen van het bestemmingsplan.

Lees verder...

Voorbereidingsbesluit

De gemeenteraad, Gedeputeerde Staten (GS) en de Minister van I & M kunnen een voorbereidingsbesluit vaststellen, voordat zij voor een bepaald gebied een bestemmings- of inpassingsplan gaan voorbereiden. Hiermee kunnen ontwikkelingen in het betreffende gebied worden voorkomen die toekomstige bestemmingen in gevaar kunnen brengen.

Lees verder...

Voorkeursbesluit

Nadat er een trajectnota is opgesteld, waaruit blijkt wat de voor- en nadelen van mogelijke tracé's zijn, neemt de minister van I & M een standpunt in over welk tracé zijn voorkeur geniet, het voorkeursbesluit.

Lees verder...

Voorlopige voorziening

Een voorlopige voorziening is een tijdelijke maatregel, die de rechter kan treffen om bepaalde gevolgen van een besluit te voorkomen. Hij kan het besluit bijvoorbeeld tijdelijk schorsen (buiten werking stellen) of een andere tijdelijke voorziening treffen.

Lees verder...

Zienswijze

Wat is een zienswijze, en waarom is het indienen van een zienswijze belangrijk?

Lees verder...

omgevingsvergunning

Er zijn 26 verschillende vergunningen, ontheffingen, vrijstellingen, meldingsplichten e.d. op het terrein van milieubescherming, ruimtelijke ordening, monumentenzorg en natuurbescherming in één vergunningenstelsel ondergebracht, de omgevingsvergunning.

Lees verder...

Omgevingsplannen

Het omgevingsplan is onderdeel van de Omgevingswet, die in 2019 in werking treedt. Het omgevingsplan is een instrument voor de gemeente om op grote lijnen het ruimtelijk beleid vast te leggen. Het moet voor het hele grondgebied van de gemeente een evenwichtige toedeling van functies en locaties bevatten.

Lees verder...

De ladder voor duurzame verstedelijking

De ladder voor duurzame verstedelijking is een beslisinstrument voor gemeente en provincie. Het wordt gebruikt om ervoor te zorgen dat de ruimte in het stedelijk gebied zo goed mogelijk benut wordt. Hiermee wordt voorkomen dat het buitengebied in Nederland wordt volgebouwd. De ladder moet verplicht gebruikt worden bij ruimtelijke besluiten die een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maken.

Lees verder...