U bent hier: Home / Toolbox / Doen / Juridische informatie en procederen / Juridische procedures / Hulp bij hinder/schade/overtredingen

Hulp bij hinder/schade/overtredingen

Op deze pagina vind je informatie over wat je kunt doen als je in je leefomgeving hinder of overlast ervaart, als je een overtreding hebt geconstateerd of vermoedt en als je schade lijdt of onevenredig benadeeld wordt door besluiten van de overheid.

Hinder of overlast
Overtredingen
Schade
Hinder algemeen
      Overleg met degene die overlast veroorzaakt
      Een klacht indienen bij de gemeente
      Een klacht indienen bij de politie
Hinder door een bedrijf
      Overleg met de directeur
      Meld je klacht
      Verzoek om handhaving
      Andere wegen
Bijzonderheden bij stankoverlast
Geluidhinder door luchtvaart
      De soort klacht
      De publieke opinie
      Politieke beïnvloeding
Overtredingen algemeen
Bestuursrechtelijke handhaving
Handhaving via de burgerlijke rechter (schadevergoedingsprocedure)
Klagen of aangifte doen bij de politie

Hinder of overlast

Naast algemene informatie over wat je kunt doen bij hinder of overlast kun je ook informatie vinden over specifieke vormen van hinder of overlast, zoals:

Klik op de link voor informatie over mogelijkheden om tot een oplossing te komen.

Overtredingen

Heb je een overtreding gezien van bijvoorbeeld de Flora- en faunawet, of vermoed je dat een bedrijf de voorschriften van een omgevingsvergunning niet naleeft?  In dat geval kun je aan de overheid vragen hiernaar onderzoek te doen en eventueel handhavend op te treden. Je dient dan een 'verzoek tot handhaving' in.

Waar kun je hiervoor terecht?

  • Voor de meeste overtredingen, zoals bijvoorbeeld het niet naleven van de voorschriften van een omgevingsvergunning, kun je terecht bij de afdeling handhaving van je gemeente.
  • Bij overtreding van de Natuurbeschermingswet kun je contact opnemen met de provincie (waar de overtreding plaatsvindt.
  • Wanneer je een overtreding ziet van de Flora- en faunawet kun je dit het beste melden aan de Rijksdienst voor Ondernemend nederland (RVO) (klik op pagina vernieuwen en nieuw formulier openen), deze dienst is belast met de handhaving van deze wet.
  • Als direct actie noodzakelijk is om grotere schade te voorkomen, bijvoorbeeld als je een illegale lozing van gevaarlijke stoffen aantreft, neem je contact op met de (milieu)politie.

Schade

  • Als je woning minder waard wordt doordat het bestemmingsplan gewijzigd wordt, kun je om planschadevergoeding vragen. Dat speelt bijvoorbeeld als er een nieuwe weg langs je huis wordt gepland of als er een bedrijventerrein wordt aangelegd naast je wijk. Zie voor meer informatie de website van de rijksoverheid.
  • Ontstaat er schade als gevolg van andere overheidsbesluiten, dan heb je mogelijk recht op compensatie, als er sprake is van onevenredig nadeel (artikel 3:4, tweede lid Algemene wet bestuursrecht).
  • Als je schadevergoeding wilt of als er maatregelen getroffen moeten worden om de schade te beperken, kun je dat mogelijk ook via het civiele (burgerlijk) recht bereiken. Zo gaat Boek 6, titel 3 van het Burgerlijk Wetboek over onrechtmatige daad. Deze website bevat daar verder slechts zeer beperkt informatie over, maar via o.a. Het Juridisch Loket kun je verder zoeken. Zie ook wikipedia.

Hinder algemeen

Overleg met degene die overlast veroorzaakt

Als je overlast ondervindt door een activiteit van iemand anders in jouw omgeving, bijvoorbeeld rookoverlast door het stoken van vuur, ga dan eens praten met degene die overlast veroorzaakt. Blijf rustig en redelijk. Leg uit welke overlast je ondervindt en vraag vriendelijk om rekening met jou te houden. Maak als het kan realistische afspraken over stoken op tijdstippen of in omstandigheden die voor jou niet bezwaarlijk zijn.

Een goede buur is beter dan een verre vriend. Zeker bij buren is het belangrijk om een conflict of meningsverschil niet te laten escaleren. Probeer liever in goed overleg tot een oplossing te komen dan de gemeente in te schakelen of juridische procedures te starten. Dat kan veel tijd, geld en ergernis schelen.

Een klacht indienen bij de gemeente

Als je er met praten niet uitkomt, en je blijft overlast ondervinden van bijvoorbeeld rook, stank of lawaai van een particulier of bedrijf, dan kunt je een klacht indienen bij de gemeente.

Je kunt telefonisch, per brief, fax of email een klacht indienen bij de gemeente. Geef duidelijk aan wat de oorzaak is van de overlast, wat voor overlast je ondervindt en op welke dag en welk tijdstip dit zich voordoet. Vraag de gemeente om na te gaan of er sprake is van een overtreding en zo ja, om daar tegen op te treden. Ook kun je de gemeente vragen om je op de hoogte te houden van het resultaat van de controle en het optreden van de gemeente.
Om later bewijs te hebben van je klachten bij de gemeente raden wij aan om per brief, fax of email te klagen. Houd zelf een kopie. En vergeet niet, als je die niet automatisch krijgt, om een ontvangstbevestiging te vragen.
Als je vindt dat er snel moet worden opgetreden tegen de overlast, kun je natuurlijk ook bellen met de gemeente, of - buiten kantoortijden - de milieuklachtentelefoon van de provincie of de politie. Noteer dan voor je administratie zelf wat er is besproken en met wie je hebt gesproken.

Een klacht indienen bij de politie

Als je de gemeente niet kunt bereiken, of als er haast bij is, kun je de politie bellen als je overlast ondervindt die wordt veroorzaakt door particulieren of bedrijven. Geef duidelijk aan wat de oorzaak is van de overlast, wat voor overlast je ondervindt en op welke dag en welk tijdstip dit zich voordoet.

Hinder door een bedrijf

Het milieu en de natuur zijn gebaat bij goede regels en besluiten. Deze regels moeten ook worden nageleefd. Als je overlast hebt van een bedrijf, of als je weet, of het vermoeden hebt, dat er ergens iets gebeurt of is gebeurd dat in strijd is met natuur- en milieuregels kun je verschillende stappen zetten.

Overleg met de directeur

Als een vriendelijk verzoek om de overlast te beperken geen resultaat heeft, maak dan een afspraak met de directeur, of bijvoorbeeld een milieu- of omgevingsmanager van het bedrijf. Geef aan wat jouw klachten zijn en probeer samen tot een oplossing te komen. Het bedrijf heeft er belang bij om een goede verhouding met de omwonenden te hebben. Vraag zo nodig van te voren bij de gemeente na aan welke milieuvoorschriften het bedrijf zich moet houden en gebruik deze bij het gesprek. Om je bevindingen in een gesprek met een bedrijf te staven, kun je informatie over het gedrag van een bedrijf navragen bij andere omwonenden, of navragen bij de klachtentelefoon van de gemeente of provincie. Sommige bedrijven publiceren jaarlijks een milieuverslag waarin ook informatie is opgenomen over klachten. Je kunt eventueel ook de gemeente vragen om als bemiddelaar bij zo'n gesprek aanwezig te zijn.

Meld je klacht

Als overleg met het bedrijf niet tot resultaten leidt, is het belangrijk om overlast te melden aan de gemeentelijke milieudienst of een provinciale milieuklachtentelefoon. De telefoonnummers kun je vinden via de website van de betreffende milieudienst of provincie. Daarvoor is het van belang te weten wie het bevoegd gezag (de vergunningverlener en toezichthouder) is bij het bedrijf. De gemeente kan je dit vertellen. Bij een klein bedrijf is de gemeente meestal bevoegd gezag. Bij een groter bedrijf kan dit de provincie of het rijk zijn. Het kan geen kwaad om zowel de provincie als de gemeente te melden dat je een klacht hebt. Vraag of er al meer klachten zijn geweest. Klagen is sowieso nuttig, omdat het bevoegd gezag anders niet weet dat er sprake is van hinder.

Verzoek om handhaving

De gemeente (of soms de provincie of het rijk) ziet, als bevoegd gezag, toe op het milieugedrag van bedrijven. Als je vermoedt dat de regels worden overtreden kun je de overheid vragen om:

Een overheid is in beginsel verplicht om te handhaven, maar moet dit wel verantwoorden. In de Algemene wet bestuursrecht is een hoofdstuk opgenomen over bestuursrechtelijke handhaving, zoals de mogelijkheid van het houden van toezicht, het toepassen van bestuursdwang en het opleggen van een last onder dwangsom. Ook het intrekken van een vergunning is mogelijk (dit gebeurt in de praktijk alleen in het uiterste geval).

Als de overheid officieel gaat gedogen (overtreding door de vingers zien), door een gedoogbeschikking vast te stellen of gewoon niets te doen, kun je daartegen een bezwaarprocedure starten.

Alleen belanghebbenden (mensen of organisaties met een rechtstreeks belang bij de zaak) kunnen procedures voeren.

Andere wegen

Krijg je nul op het rekest, zowel bij het bedrijf als bij het bevoegd gezag, overweeg dan de pers in te schakelen. Het is dan wel belangrijk dat je een duidelijk en goed onderbouwd verhaal hebt. Je kunt ook de regionale Inspectie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu verzoeken om de situatie te beoordelen en zo nodig op te treden. Een andere mogelijkheid is om de politie in te lichten.

Bijzonderheden bij stankoverlast

Bedrijven kunnen maatregelen nemen om stankoverlast te verminderen. Dit geldt ook voor stankoverlast door de landbouw.

De overheid heeft een specifiek geurbeleid ontwikkeld, waarin geur wordt uitgedrukt in geureenheden.

Verder staan er regels over geurhinder in de omgevingsvergunning en in algemene milieuregels.

Emissie-eisen geven aan hoeveel geur er vlakbij een schoorsteen mag worden gemeten. Immissie-eisen zeggen iets over de geur die in de omgeving van het bedrijf mag worden waargenomen. Om aan te kunnen tonen dat een bedrijf meer stank veroorzaakt dan is toegestaan, moet er worden gemeten.

Juist omdat voor stank moeilijk objectieve normen zijn vast te stellen, zullen klachten een belangrijke rol spelen bij een mogelijke aanscherping van een omgevingsvergunning.

Je kunt een wetenschapswinkel vragen om een onderzoek uit te voeren. Hierdoor krijg je beter zicht op de soort stankhinder. Wetenschapswinkels verrichten gratis onderzoek voor bewoners en groepen.

Lees meer:

  • over normen voor stank bij bedrijven op de site van Infomil.

Geluidhinder door luchtvaart

Heeft klagen over geluidhinder door luchtvaart zin?

Of klagen over vliegverkeer zin heeft hangt van de soort klacht af. Soms kun je door te klagen ook de publieke opinie of de politiek beïnvloeden. Ook dat kan een reden zijn. En soms lucht het op, ook dat kan een reden zijn.

De soort klacht

Soms kan men iets aan je klacht doen. Bijvoorbeeld bij een bepaalde overtreding door de piloot. Zo heeft klagen over nachtvluchten meer zin dan klagen over vluchten overdag. Dat wil niet zeggen dat je niet moet klagen, maar de piloot is sneller op zijn onverantwoorde vlieggedrag te wijzen bij nachtvluchten. Met sommige klachten zal men ook niets doen. Vaak is dat omdat de overtreding moeilijk te bewijzen valt.

De publieke opinie

Als er geen of weinig klachten zijn, wordt dat vaak door de luchtvaartsector geïnterpreteerd alsof er geen overlast is. Ook wordt dit gebruikt tegen de mensen die wel klachten hebben. Jij bent de enige die klaagt. Dus is zeker van belang om te laten weten dat je echt last hebt van herrie of stank. Als je klaagt, zorg er dan voor dat je klacht niet weggemoffeld kan worden. Vraag bijvoorbeeld naar het nummer waaronder je klacht geregistreerd wordt en wanneer en van wie je een reactie mag verwachten. Ga ook na of er meer mensen in je omgeving zijn die overlast ondervinden. In het Handboek behoud het landschap vind je tips en informatie over hoe je dit kunt doen.

Politieke beïnvloeding

Bij veel voorkomende (structurele) klachten zal vaak de weg van politieke beïnvloeding gevolgd moeten worden. Dit is een lange weg, maar vaak ook de enige om de regels te veranderen of om naleving van de regels af te dwingen. Als je dit wilt, dan is en blijft klagen van belang. De overheid zal nu eenmaal eerder geneigd zijn maatregelen te nemen wanneer ze voortdurend klachten krijgt, dan wanneer ze nooit iets van jou of andere klagers hoort.

Bel bij voorkeur meerdere instanties, zoals jouw gemeente, de provinciale klachtentelefoon en het klachtenmeldpunt van het vliegveld. Dat laatste kan leiden tot een bespreking van je klacht in de milieucommissie van het vliegveld.

Ook kan je klacht leiden tot overleg tussen de gemeente en het Directoraat-Generaal Luchtvaart (voorheen: de Rijksluchtvaartdienst) of met militaire commandanten. Daardoor wordt extreme overlast soms verminderd.

Het helpt ook om hierbij de lokale media in te lichten, zoals radio, tv, dagbladen en huis-aan-huisbladen. Publiciteit kan in deze gevallen vaak wonderen verrichten.

Overtredingen algemeen

Het milieu en de natuur zijn gebaat bij de bescherming die wet- en regelgeving biedt en die meegewogen moet worden bij besluiten van overheidsorganen.  Deze regels moeten natuurlijk ook worden nageleefd. Als je weet, of het vermoeden hebt, dat er ergens iets gebeurt of is gebeurd dat in strijd is met natuur- en milieuregels kun je verschillende stappen zetten.

Hierbij zijn belangrijke aandachtspunten:

  • Probeer na te gaan wie verantwoordelijk is voor het toezicht op de activiteit of het gebied en meld de overtreding bij die instantie (liefst ook schriftelijk) met het verzoek er iets aan te doen. Als die instantie (bijvoorbeeld de gemeente, provincie of rijksoverheid) vervolgens weigert handhavend op te treden of niets van zich laat horen, kun je een bezwaarprocedure starten, als je daar belang bij hebt. Een overheid is in principe verplicht om op te treden als daar om wordt verzocht, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden. Zo'n besluit moet goed worden gemotiveerd.
  • Bij aantasting of bedreiging van de veiligheid of het voortbestaan van beschermde planten en dieren kun je ook bellen met de provincie of de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) (klik op de site op 'pagina vernieuwen' voor meer informatie) van het ministerie van Economische Zaken.
  • In ernstige en spoedeisende gevallen, waarin het duidelijk is wie de overtreder is, kun je eventueel een kort geding aanspannen om de overtreding te laten stoppen. Jij, of jouw organisatie, moeten dan wel een direct, eigen belang hebben bij die beëindiging. Voor een dergelijke procedure heb je in ieder geval een advocaat nodig.
  • Het komt voor dat een bestuursorgaan besluit de overtreding te gedogen (door de vingers zien), door een gedoogbeschikking vast te stellen. In dat geval kun je daartegen bezwaar instellen en beroep aantekenen. Welke stappen je hierbij precies kunt zetten, vind je onder de verschillende thema's van milieuhulp.nl. Dit verschilt namelijk per activiteit.
  • Lijd jij persoonlijk schade door het illegaal handelen van een bedrijf,  ga dan na of je het bedrijf via het burgerlijk recht daarvoor aansprakelijk kunt stellen.
  • Licht, in geval van grote spoed, of als je het vermoeden hebt dat een bedrijf een strafrechtelijke overtreding begaat of een misdrijf pleegt, de politie in en vraag om een proces verbaal op te maken.

In de Algemene wet bestuursrecht is een hoofdstuk opgenomen over bestuursrechtelijke handhaving, zoals de mogelijkheid van het houden van toezicht, het toepassen van bestuursdwang en het opleggen van een last onder dwangsom. Ook het intrekken van een vergunning is mogelijk.

Verder bevat de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) een hoofdstuk over regels die de kwaliteit van de handhaving moeten waarborgen. De voor handhaving verantwoordelijke bestuursorganen moeten bijvoorbeeld een handhavingsprogramma opstellen, en rapporteren over de uitvoering van het handhavingsbeleid.

Bestuursrechtelijke handhaving

Je kunt een klacht of, als dat niet helpt, een schriftelijk verzoek tot handhaving indienen bij de gemeente of de provincie. Het is aan te bevelen een aangetekende brief te schrijven. Hierin maak je duidelijk dat er sprake is van een overtreding van de vergunning. Noem de betreffende vergunningsvoorschriften en vermeld de gegevens waaruit blijkt dat het bedrijf hieraan niet voldoet.

Verzoek eventueel meteen om handhaving (op grond van artikel 2.1 van de Wabo). Dan is het schrijven van een tweede brief misschien niet nodig.

Het bevoegd gezag moet zo snel mogelijk, maar uiterlijk acht weken na de datum waarop het verzoek is ontvangen, beslissen of het inderdaad iets aan de overtreding zal doen. Het kan zijn dat er binnen die termijn geen antwoord komt (fictieve weigering) of dat het bevoegd gezag uw verzoek afwijst.

Is dit zo, dan kun je een bezwaarschrift indienen bij het bevoegd gezag. Tegen de beslissing op uw bezwaarschrift kun je in beroep gaan bij de rechtbank en in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Dit kost wel geld, het zogenaamde griffierecht. 

Gedogen? Soms besluit het bevoegd gezag een overtreding te gedogen. Dit betekent dat de overheid niet gaat handhaven, maar de overtreding - meestal tijdelijk en vaak onder bepaalde voorwaarden - door de vingers ziet. Ook tegen zo'n gedoogbeschikking kun je beroep aantekenen.

Helaas laat de overheid soms andere belangen voorgaan, bijvoorbeeld een goede relatie met het bedrijf of de werkgelegenheid in de gemeente. Handhaving van de omgevingsvergunning vindt de overheid dan op z'n zachtst gezegd lastig.

De procedures die je moet voeren om handhaving af te dwingen, duren vaak erg lang. je kunt als er sprake is van een spoedgeval wel een zogenaamde voorlopige voorziening vragen aan de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Zelfs dat neemt enige tijd in beslag.

Bij urgente kwesties of problemen kun je naast de bestuursrechtelijke procedures vaak nog andere middelen gebruiken. Zoals:

 

Handhaving via de burgerlijke rechter (schadevergoedingsprocedure)

Wanneer de milieuschade ernstig of de overlast heel groot is, is het de moeite waard te bekijken of het mogelijk is zélf een bedrijf voor de rechter te slepen. Dit is alleen kansrijk als er overduidelijk overtredingen worden begaan die je kunt bewijzen en die aantoonbaar schade veroorzaken.

Dan moet je je wenden tot de burgerlijke rechter. Deze beoordeelt conflicten tussen burgers onderling. Een bedrijf wordt in dat geval ook als 'burger' aangemerkt.

Een kort geding is de meest bekende vorm van zo'n burgerlijk proces. Als het moet kun je al binnen een paar dagen een uitspraak van de rechter hebben. Dat is een groot voordeel. Bovendien kan de rechter in extreme gevallen zelfs schade of overlast verbieden die niet in strijd is met de vergunning.

Nadelen

Er zitten wel enkele belangrijke nadelen aan een kort geding. Je kunt het niet zelf voeren, zoals dat bij een beroep tegen een weigering van de overheid wel mogelijk is. Je moet een advocaat inschakelen. Dat is ook wel nodig, want een burgerlijk proces is heel formeel. Het kost veel geld, met een kort geding zijn al gauw enkele duizenden euro's gemoeid.

Ook als je het geding hebt gewonnen, is de kous meestal nog niet af. Het bedrijf kan dan in hoger beroep gaan bij het Hof. Die procedure kost opnieuw geld. Er kan daarna zelfs nog een keer beroep worden ingesteld: cassatie bij de Hoge Raad. Als je een proces met meerdere mensen aanspant, kun je de kosten natuurlijk delen.

Vooraf doornemen met een advocaat

Voordat je een kort geding aanspant, is het goed je zaak eerst oriënterend met een advocaat te bespreken. Liefst met één die goed thuis is in het milieurecht. Ook over de kosten moet je meteen goede afspraken maken.

Voor een financiële tegemoetkoming in zaken van landelijk belang kun je een beroep doen op het Fonds Natuur en Milieu (van Stichting Natuur en Milieu). Dit moet je altijd doen voordatje aan een zaak begint.

Klagen of aangifte doen bij de politie

Als je de gemeente niet kunt bereiken, of als er haast bij is kun je de politie bellen als je overlast ondervindt die wordt veroorzaakt door particulieren of bedrijven. Ook kun je de politie bellen als je het vermoeden hebt dat er sprake is van een strafrechtelijke overtreding of een misdrijf, bijvoorbeeld een illegale lozing van afvalwater of het illegaal storten van afval.

Geef duidelijk aan wat de oorzaak is van de overlast, wat voor overlast je ondervindt, of welke overtreding of misdrijf je vermoedt, en op welke dag en welk tijdstip dit zich voordoet. Vraag de politie hiervan proces-verbaal op te maken. Niet alle politieagenten zijn goed thuis in milieuzaken of bereid daar tijd aan te besteden. Loop je hier tegenaan, dan kan het handig zijn rechtstreeks naar het parket van de rechtbank te stappen, naar de officier van justitie. Er zijn officieren van justitie die, voor een deel van hun tijd, speciaal belast zijn met milieuzaken. Vaak word je overigens eerst te woord gestaan door een parketsecretaris.

Het bewandelen van de strafrechtelijke weg heeft voor- en nadelen, de belangrijkste op een rijtje;

Voordeel: Het voordeel van de strafrechtelijke weg is dat je zelf niets meer aan de kwestie hoeft te doen. Het kost je ook geen geld. Bovendien kan de officier van justitie alvast tijdelijke maatregelen laten treffen als dat nodig is. Een strafrechtelijke vervolging maakt meestal veel indruk op het overtredende bedrijf en de leiding daarvan.

Nadeel: Het nadeel is dat je vaak niets meer hoort over het verloop van de zaak. Je moet zelf navragen hoe het ermee staat. Soms blijkt dan dat de officier van justitie heeft besloten de overtreding te seponeren en dus geen vervolging instelt. Dan kun je nog wel in actie komen, door een klacht in te dienen bij een hogere rechtbank, het Hof (artikel 12 Wetboek van Strafvordering). Het Hof kan de officier van justitie verplichten de overtreder toch te vervolgen of de zaak over te dragen aan een andere officier.

Een ander nadeel kan zijn - als het gaat om een probleem dat in je directe omgeving speelt - dat de onderlinge verhoudingen sterk verslechteren, als de veroorzaker van het probleem strafrechtelijk wordt vervolgd. 

Opmerkingen

Wil je reageren? Meld je aan!