U bent hier: Home / Toolbox / Doen / Juridische informatie en procederen / Juridische procedures / Hoe is de inspraak op overheidsbesluiten geregeld?

Hoe is de inspraak op overheidsbesluiten geregeld?

Als de overheid een besluit neemt over een plan of project in de leefomgeving heb je als burger of belangenorganisatie het recht om daarover je mening te geven. Ook kun je een rechter vragen een uitspraak te doen over de rechtmatigheid van zo'n besluit.

Inleiding
De voorbereidingsfase
Bezwaarprocedure
Naar de rechter

Inleiding

Veel overheidsbesluiten komen tot stand na een inspraakprocedure. Daarnaast is er vaak bezwaar en/of (hoger) beroep mogelijk, als een besluit eenmaal is vastgesteld. Die procedures kunnen verschillende vormen aannemen. Hieronder vind je een overzicht van de verschillende stappen en procedures. Daarna wordt een aantal veelgestelde vragen over inspraak beantwoord. De algemene regels voor de voorbereiding en totstandkoming van besluiten staan in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

De voorbereidingsfase

Bij besluiten die invloed kunnen hebben op veel mensen, zoals bestemmingsplannen, omgevingsplannen, inpassingsplannen en sommige omgevingsvergunningen (bijvoorbeeld voor bedrijfsactiviteiten) is meestal de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van toepassing. Deze staat in afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. De procedure houdt in dat je een zienswijze kunt indienen na bekendmaking van een ontwerp-besluit, en dat je beroep kunt instellen tegen het definitieve besluit.

Als de wet niet voorschrijft dat de uniforme openbare voorbereidingsprocedure gevolgd moet worden mag het bestuursorgaan zelf bepalen hoe een besluit wordt voorbereid. Meestal maakt het bestuursorgaan in die gevallen meteen het definitieve besluit bekend, zonder dat je zienswijzen kunt geven over het ontwerp-besluit. Je kunt in zo'n geval een bezwaarschrift indienen tegen het definitieve besluit.

Soms geven bestuursorganen aan burgers nog extra inspraakmogelijkheden, die niet wettelijk verplicht zijn. Het komt voor dat het bevoegd gezag er vrijwillig voor kiest om eerst een ontwerp ter inzage te leggen waar je op kunt reageren. Bijvoorbeeld bij zaken die gevoelig liggen in de buurt.

Bij grootschalige, invloedrijke plannen, zoals bestemmingsplannen, omgevingsplannen of structuurvisies, vragen de bestuurders vaak niet alleen een reactie op het ontwerpplan, maar ook op het voorontwerp.

Soms worden er ook werkgroepen van belangstellenden samengesteld, die meedenken in de ontwerpfase (burgerparticipatie). U hoeft daar geen gebruik van te maken, maar het is wel een goede kans om de plannen in een vroeg stadium bij te sturen. Als u van die extra inspraakmogelijkheden gebruik maakt, blijft u het recht houden om in een latere fase zienswijzen, bezwaar of beroep in te stellen.

Welke procedure het bestuursorgaan ook kiest: het moet zich wel houden aan algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals een zorgvuldige voorbereiding en een goede belangenafweging.

Bezwaarprocedure

Je kunt bezwaar maken tegen overheidsbesluiten, die niet eerst als ontwerp-besluit bekend zijn gemaakt, en waarbij je niet de gelegenheid hebt gekregen om zienswijzen in te dienen, bijvoorbeeld: een omgevingsvergunning voor uitsluitend het kappen van bomen of het slopen van een gebouw, of handhavingsbesluiten.

Naar de rechter

Na de bezwaarprocedure of uitgebreide voorbereidingsprocedure volgt eventueel de fase van rechtspraak. Niet alle besluiten lenen zich echter voor beroep. Als beroep mogelijk is, staat dat aangegeven in het besluit zelf.

  • Beroep bij de bestuursrechter (H. 8 Awb en Wet op de Raad van State). Na de uniforme openbare voorbereidingsprocedure of de bezwaarprocedure kun je beroep instellen.
  • Voorlopige voorziening of schorsing (titel 8.3 Awb). Als je bezwaar of beroep hebt ingesteld, kun je daarnaast verzoeken om een voorlopige voorziening of schorsing van het betrokken overheidsbesluit.
  • Hoger beroep. Alleen tegen besluiten van lagere rechters, zoals een rechtbank, kun je hoger beroep instellen. 

Los daarvan kun je over de manier waarop je zaak is behandeld bij het betreffende bestuursorgaan klagen. Soms is een ombudsman aanwezig, die je klachten kan behandelen.

Opmerkingen

Wil je reageren? Meld je aan!