U bent hier: Home / Toolbox / Doen / Juridische informatie en procederen / Handboek behoud het landschap / Hoofdstuk 5 Campagne voeren

Hoofdstuk 5 Campagne voeren

Hoe zet je een campagne op? In dit hoofdstuk vindt je tips en adviezen om een de kans op succes te vergroten.

Inleiding
Hoe zet je een campagne op?
      Stap 1. Bepaal het hoofddoel van de campagne
      Stap 2. Tijdsplanning
      Stap 3. Maak een campagneplan
      Voorbeeld communicatieplanning voor een activiteit
      Stap 4. Zoek medestanders
      Stap 5. Maak per activiteit een draaiboek
      Voorbeeld draaiboek voor een campagneactiviteit
      Stap 6. Nazorg en evaluatie per activiteit
Mobiliseren van mensen
Campagneactiviteiten
      Flyers en advertenties
      Handtekeningenlijsten of enquêteformulieren
      Sociale media
      Opiniestuk/vrije publiciteit
      Debat/cafébijeenkomst
      Bezoeken van commissie- en gemeenteraadsvergaderingen waar de kwestie aan de orde komt
      Wandeltocht of fietstocht door het bedreigde gebied
      Stand (met ballonnen) op straat
      Tegenrapport
      Protestborden of postercampagne
      Grondaankoop
      Actie
Financiën
Enkele jaren campagne in Moerdijk
      Ruimtelijke ordening

Inleiding

H5wandelingHW.jpg

Protestwandeling in de Hoeksche Waard tegen de aanleg van een bedrijventerrein, juni 2004.

Dit hoofdstuk gaat over de campagnestrategie. Vaak zijn groepen bij de strijd tegen een bouwproject vooral gericht op het direct beïnvloeden van de besluitvorming (en eventueel later op de juridische procedure). Wanneer moeten we inspreken, welke argumenten gebruiken we en welke politici moeten we waar op aanspreken? (hoofdstuk 3).

Dit is logisch. Maar om het verzet zo effectief mogelijk te maken, is het ook belangrijk aandacht te besteden aan het voeren van een publiekscampagne: hoe informeer je over en betrek je zoveel mogelijk mensen - zowel een directe achterban als een breed publiek - bij het verzet tegen het bouwproject?

Vaak krijgt deze campagnematige kant richting het publiek weinig aandacht, terwijl die net zo belangrijk is om je doel te bereiken. Een groep is dus op verschillende sporen tegelijk bezig: de directe beïnvloeding van de besluitvorming en de strategische publiekscampagne, die indirect de besluitvorming moet beïnvloeden. Want hoe meer medestanders hoe meer invloed op de politiek. Voor beide sporen is de communicatiestrategie van wezenlijk belang: met de achterban, naar het publiek en naar de media. Tips over pers en publiciteit staan in hoofdstuk 6.

Hoe zet je een campagne op?

Verzet tegen een bouwplan betekent meestal dat je voor kortere of langere tijd campagne moet voeren. Hier een voorbeeld hoe je dit kunt aanpakken.

H5 2makelaaralphen.jpg

Uit protest tegen de plannen om in de Oude Rijnzone 160 hectare nieuwe bedrijventerreinen aan te leggen, plaatst Milieudefensie samen met regionale milieuorganisaties en bewonersgroepen bij het gemeentehuis van Alphen aan den Rijn een tijdelijke vestiging van ‘Milieudefensie Makelaardij’, oktober 2005. Foto: Liesbeth Sluiter Stappenplan campagne voeren

Stap 1. Bepaal het hoofddoel van de campagne

Bepaal het algemene doel van de campagne. Dat kan bijvoorbeeld zijn om iedereen in de gemeente te informeren over de bouwplannen en de consequenties hiervan en de plannenmakers en de politici te laten zien dat er veel verzet is tegen het project.

Stap 2. Tijdsplanning

Maak een tijdsplanning van belangrijke politieke en procedurele momenten, zoals deadlines voor het indienen van zienswijzen, verwachte data van uitkomen van rapporten (bijvoorbeeld een MER), data van commissievergaderingen of de beslissende raadsvergadering, gemeentelijke en provinciale verkiezingen, enzovoort.

Voor het maken van een campagneplanning is het handig zoveel mogelijk belangrijke data te weten. Maar dat lukt niet altijd. Data van politieke besluiten of het uitkomen van relevante rapporten worden vaak verzet. Ook data van beslissende vergaderingen zijn niet altijd lang van tevoren bekend. Erachteraan bellen en contacten gebruiken die dicht op het vuur zitten wil nog wel eens helpen.

Stap 3. Maak een campagneplan

Maak een campagneplan (plan van aanpak) waarin doel, doelgroep, middelen en momenten staan beschreven. Zet erbij wie zich voor welk onderdeel gaat inzetten en wat de kosten zijn. In dat plan is ook een communicatieplan opgenomen: welke media wil je bereiken, wie zorgt daarvoor, wie is de perswoordvoerder, welke communicatiemiddelen zetten we in naar wie (flyers, posters, advertenties in kranten, ingezonden brieven, enzovoort)? Dat plan hoeft geen pagina’s lang te zijn – liever niet. Meestal volstaat een A4’tje.

Rond de verschillende data kun je activiteiten of projecten bedenken om een groter publiek erbij te betrekken. Bedenk eerst je doel en daarna wat je wilt bereiken bij welke mensen (bijvoorbeeld informeren, overtuigen of mobiliseren van mensen,) en wie deze mensen zijn (bijvoorbeeld direct omwonenden, alle inwoners van de gemeente, of de achterban van betrokken groeperingen). Bedenk daarna wat het meest geschikte middel kan zijn (bijvoorbeeld een activiteit organiseren, opiniestuk plaatsen of handtekeningen ophalen). Sluit zo mogelijk aan bij landelijke campagnes van Milieudefensie.

Voorbeeld communicatieplanning voor een activiteit

Planning informeren en mobiliseren fietstocht

Datum Wat Wie

  • Donderdag 3 maart Tekst fietsroute klaar Saskia
  • Donderdag 3 maart Burgemeester en wethouders vragen Saskia
  • Maandag 7 maart Tekst flyer naar vormgever, met tekening Freek
  • Dinsdag 8 maart Redactioneel artikel klaar Freek
  • Dinsdag 8 maart Aankondiging (agendabericht) weg naar lokale kranten Freek
  • Dinsdag 8 maart Opiniestuk naar Eindhovens Dagblad Klaas
  • Woensdag 9 maart Flyers klaar en verspreiden Freek
  • Donderdag 10 maart Uitnodigingsbrieven versturen Freek
  • Donderdag 10 maart Politie inlichten Freek
  • Maandag 14 maart Persbericht fietstocht versturen Willem
  • Woensdag 16 maart Persbericht actie gemeentehuis versturen Freek
  • Zondag 20 maart Fietstocht
  • Maandag 21 maart actie bij gemeentehuis Freek

 

Stap 4. Zoek medestanders

Bind niet alleen mensen aan je groep maar ook organisaties. Neem contact op met allerlei groeperingen zoals lokale en provinciale organisaties en probeer steun te verwerven voor je standpunt en hen bij de campagne te betrekken. Dan sta je sterker en kun je de kosten wellicht delen. Soms komen er verrassende coalities tot stand. In de gemeentegids kun je een overzicht vinden van organisaties. Vergeet de provinciale milieufederatie niet.


Stap 5. Maak per activiteit een draaiboek

Maak per activiteit een draaiboek met een materialenlijst. Hierin staat precies beschreven wat er gaat gebeuren en wie wat wanneer doet. Een voorbeeld van een draaiboek vind je hier.

Voorbeeld draaiboek voor een campagneactiviteit

Draaiboek Lentefietstocht Geldrop-Nuenen-Aarle-Rixtel 20 maart

 

Naam, taak,  mobiel nummer

  • Saskia: algemeen contactpersoon, wielewaal
  • Willem: perswoordvoerder, begeleider fietstocht
  • Selma: organisator, koffie en thee
  • Freek: pers en publiciteit
  • Hester: algemene organisatie
  • Theo: koffie en thee, chauffeur bus
  • Tom: fotograaf


Zaterdag 19 maart 17.00:

  • Saskia haalt bus op.


Zondag 20 maart

  • 08.00: Saskia rijdt de bus. Inladen spullen.
  • 09.00: Vertrek Amsterdam (Freek, Saskia, Hester).
  • 11.00: Aankomst Geldrop bij voorzitter lokale groep
  •            Koffie en thee zetten(Selma en Theo).
  • 12.00: Bus gaat naar startpunt Geldrop (chauffeur Saskia).
  •            Startplek inrichten. (Willem, Freek, Hester, Saskia, Theo).
  • 12.30: Iedereen is klaar en aanwezig op startpunt Geldrop. Willem ontvangt de pers.
  • 13.00: Willem heet iedereen welkom.
  •            Willem interviewt de wethouder, de lokale groep en de wielewaal. Opruimen spullen stand.
  • 13.10: Vertrek fietsers richting Nuenen. Gids is Pieter.
  • 13.15: Bus haalt stand MD en koffie, thee en tafel weg en rijdt naar Nuenen, daar stand uitladen.
  •            Bus gaat direct verder naar startpunt in Nuenen (chauffeur Theo).
  • 13.40: Stand, koffie en thee neerzetten bij stoppunt in Nuenen.
  • 14.00: Aankomst fietscolonne in Nuenen,
  • 14.10: Willem heet iedereen welkom. Willem interviewt de wethouder, de lokale groep en de wielewaal.
  • 14.20: Verder fietsen. Drie gidsen waaronder Harm
  •            Koffie en thee, standje inladen.
  • 14.30: Bus gaat richting Brabants Broek.
  • 15.00: Brabants Broek: Ans en Kees zetten alvast koffie en thee.
  •            Aankomst bus Brabants Broek. Tent/catering klaarmaken, tent versieren.
  • 15.00: Aankomst fietsers bij Lieshout. Gidsen: Riet en Harm
  • 15.30: Aankomst fietscolonne bij Brabants Broek. Koffie, thee, chocomel en koek staan klaar.
               Interview met wielewaal (“morgen gaan we naar het gemeentehuis”) en woordvoerder lokale actiecomité.
               Dankwoord Willem.
               Pendeldienst terug (Saskia, Freek).
  • 16.00: Einde Pendeldienst rijdt nog (Saskia, Freek). Opruimen (iedereen die er is).


Materiaallijst
- Persberichten - Fietsroutes - Informatiebladen - Mobiele stand - T-shirts met logo, 10 stuks - Paraplu’s, 5 stuks - Tafelblad met schragen, tafelkleed - Thermoskannen - Jerrycan voor water - Koffiefilterhouders - Krat bekers - Koffiefilters - Thee - Koffie - Chocolademelk - Suiker, melk, roerstaafjes - Koek - Afwasspullen/doekjes Wc-papier/Keukenrol - Messen/lepeltjes - Borden/schalen - Spandoek - Doosje kantoorartikelen - Kaart van de omgeving - Digitale camera

 

Stap 6. Nazorg en evaluatie per activiteit

Hoe is de campagneactiviteit gegaan? Zijn de doelen en doelgroepen bereikt en zo nee, waar ligt dat aan? Wat ging goed en wat kan een volgende keer beter? Hoe staat de begroting ervoor? Is iedereen die heeft meegewerkt bedankt? 

 

Mobiliseren van mensen

De ervaring leert dat je mensen het beste mobiliseert voor een activiteit als ze de urgentie van de kwestie inzien en voelen. Duidelijke informatie die mensen herhaaldelijk onder ogen krijgen is hiervoor een vereiste. Kies voor activiteiten dus de juiste momenten uit, bijvoorbeeld vlak voor een belangrijke politieke beslissing over het bouwproject, of bij de vaststelling van bijvoorbeeld een structuurplan voor een bepaald gebied.

Gebruik verschillende publiciteitsmiddelen: posters, flyers, ingezonden brieven in de krant, agendaberichten informatie op de eigen website, e-mailberichten.

Let bij het mobiliseren van mensen op het volgende:

  • Verpak het probleem in een simpele boodschap;
  • Leg contact met andere organisaties/groepen/partijen die met de kwestie te maken hebben en breng in kaart wie medestanders en tegenstanders zijn en wie een andere mening hebben;
  • Communiceer zorgvuldig en met regelmaat met je directe achterban (leden, donateurs, handtekeningenzetters, direct omwonenden);
  • In veel gevallen is het handig om met verschillende bewonersgroepen één duidelijk standpunt kenbaar te maken.

Campagneactiviteiten

De activiteiten van een campagne zijn geen doel op zich maar een instrument om je doel te bereiken. Bekijk per fase in de procedure wat een goed en effectief instrument is. Zijn veel mensen nog onbekend met de plannen en moeten zij nog geïnformeerd worden, kies dan voor een folder, handtekeningen, een enquête of vrije publiciteit. Is de verbijstering groot en zijn de mensen goed te mobiliseren, dan is dat het moment voor een activiteit, zoals een protestwandel- of fietstocht. Kijk bij het maken van de keuze ook naar de mogelijkheden binnen de groep (tijdsinvestering, kwaliteiten van mensen, financiële middelen en dergelijke).

Hieronder staan een aantal voorbeelden genoemd met puntsgewijs aangegeven waarom je die activiteit kunt organiseren.


H5 4handtekeningen.jpg

Handtekeningen werven voor behoud van het Groene Hart, Gouda juni 2006. Foto: Freek Kallenberg


Flyers en advertenties

Waarom gebruiken:

  • publiek informeren
  • publiek mobiliseren

Met een folder kun je je standpunt over het bouwplan kenbaar maken of een activiteit aankondigen. Houd de informatie kort en krachtig en beschrijf als het even kan ook je alternatief. Folders kun je huis-aan-huis verspreiden; bij mensen met een nee-nee-sticker kun je aanbellen. In de groep is vaak wel iemand die handig is met vormgeving. Denk over het plaatsen van advertenties goed na, vanwege de relatief hoge kosten. In hoofdstuk 6 staat meer over folders en advertenties.

Handtekeningenlijsten of enquêteformulieren

Waarom gebruiken:

  • publiek informeren
  • groep opbouwen
  • draagvlak verzet aantonen

Verzamelen van handtekeningen of een enquête huis-aan-huis verspreiden tegen het omstreden bouwplan heeft verschillende doelen: informeren van mensen, achterban opbouwen, uitoefenen van pressie (omdat je ermee aantoont dat er verzet is tegen het plan). Handtekeningen kunnen huis-aan-huis worden opgehaald. Je kunt ook met een kraampje op de markt gaan staan, liefst met een aandachttrekker zoals een acteur die mensen aanspreekt of met ballonnen. De handtekeningenlijsten en enquêtes kunnen later gebruikt worden om mensen te informeren, voor een e-mailnieuwsbrief en om de groep actief te houden.

In een enquête kunnen de standpunten van bijvoorbeeld politieke partijen over het bouwplan genuanceerder uitgewerkt worden. Je kunt de resultaten van de huis-aan-huisenquête presenteren tijdens een bijeenkomst die je organiseert. Huis-aan-huisenquêtes kun je laten meesteken met een lokale krant, maar daar zijn kosten aan verbonden. Opgehaalde handtekeningen moeten op een juist moment worden aangeboden aan de betreffende besluitvormers (meestal de gemeenteraad of provincie), met de pers erbij.

Sociale media

Waarom gebruiken:

  • snel
  • goedkoop
  • gemakkelijk
  • je bereikt veel mensen

Door bijvoorbeeld Twitter en facebook te gebruiken kun je grote groepen mensen bereiken, en het is ook gemakkelijk om ze via deze wegen op de hoogte te houden van belangrijke ontwikkelingen. Een groot voordeel is dat je niet om de haverklap een nieuwsbrief hoeft te sturen. Dat scheelt werk en bovendien vinden mensen het niet fijn om overspoeld te worden met emails. Het gebruik van sociale media is ook nog eens gratis.

 

Opiniestuk/vrije publiciteit

Waarom gebruiken:

  • publiek inhoudelijk informeren en standpunt toelichten
  • discussie blijven voeren
  • kwestie laten leven
  • laten zien dat de groep bestaat

Ingezonden inhoudelijke artikelen voor de krant zijn een goed middel om het publiek te informeren over je standpunt. Dit kun je doen als veel mensen nog geïnformeerd moeten worden, om het debat gaande te houden en om aan politici en publiek te laten merken dat de groep niet in slaap is gesukkeld. Mooi is als het artikel op dezelfde dag in de krant staat als bijvoorbeeld de aankondiging bij de agendaberichten (of zelfs een advertentie) van een activiteit, bijvoorbeeld een protestwandeltocht door het bedreigde gebied. Je kunt dit middel dus in verschillende fasen gebruiken. Meeste kans op plaatsing heb je als er nieuws is over het bouwproject, bijvoorbeeld bij de lancering van een nieuw plan of voorafgaand aan de beslissende gemeenteraadsvergadering.

Een andere manier om vrije publiciteit te generen is ervoor zorgen dat je op de radio komt of met een persbericht reageren op bijvoorbeeld een nieuw ingenomen standpunt van het gemeentebestuur. Meer informatie over publiciteit staat in hoofdstuk 6.

Debat/cafébijeenkomst

Waarom gebruiken:

  • standpunten verschillende partijen/organisaties naar voren brengen: discussie kan politici onder druk zetten
  • publiciteit zoeken
  • volle zaal toont draagvlak aan
  • gelegenheid om handtekeningen aan te bieden, onderzoek/enquête te presenteren
  • publiek informeren

Een debatbijeenkomst over een omstreden bouwproject is een goed middel om mensen te informeren en de verschillende standpunten van bijvoorbeeld de politieke partijen te laten zien. Ook is het een goede gelegenheid om de handtekeningen aan te bieden, de resultaten van de huis-aan-huisenquête te presenteren om de aanwezige politici onder druk te zetten. Zorg ervoor dat lokale en regionale pers aanwezig is.

H5 4debat.jpg

Debat over bouwen in het Groene Hart, Alphen a/d Rijn april 2006.

Tips voor het organiseren van een debat

  • besteed veel aandacht aan de werving, de zaal moet wel redelijk gevuld zijn;
  • laat de bijeenkomst plaatsvinden op een algemeen bekende en centrale plek;
  • kondig het debat aan in de lokale kranten (agendabericht) en verspreid een persbericht;
  • zoek een goede gespreksleider;
  • maak de sprekers duidelijk wat je van hen verwacht en hoe het programma in elkaar zit;
  • richt de zaal niet te stijf in, kies bijvoorbeeld voor een ‘Lagerhuisopstelling’ (stoelen naar elkaar toe) en zorg ervoor dat de gespreksleider veel gelegenheid geeft aan om haar zegje te doen;
  • geef de sprekers na afloop een presentje.


Bezoeken van commissie- en gemeenteraadsvergaderingen waar de kwestie aan de orde komt

Waarom gebruiken:

  • op de hoogte blijven van de politieke actualiteit rond de kwestie
  • verzet en betrokkenheid laten zien aan politici en daarmee druk uitoefenen
  • media-aandacht halen
  • betrokkenheid directe achterban vasthouden

Door consequent aanwezig te zijn bij deze bijeenkomsten en zonodig deskundig te reageren laat je politici zien dat de groep betrokken is en tot in detail op de hoogte van wat er speelt. Aanwezigheid op de publieke tribune, met een groot gezelschap en spandoeken, levert vaak ook nog publiciteit op. En je blijft op de hoogte van de actuele ontwikkelingen en standpunten.

Wandeltocht of fietstocht door het bedreigde gebied

Waarom gebruiken:

  • draagvlak voor verzet aantonen bij beslissers en daarmee druk uitoefenen
  • publiek laten zien wat de bedreiging concreet inhoudt
  • publiek betrekken bij je lokale groep
  • media-aandacht

Protestwandel- of fietstochten zijn goedwerkende middelen om verzet te laten zien en om mensen duidelijk te maken welke open ruimte verdwijnt als er gebouwd wordt. Mobiliseer zoveel mogelijk mensen, vooral uit de directe omgeving, en zorg dat er wat politici meegaan die ook tegen het plan zijn. Versier de fietsen met protestborden.

Let in ieder geval op het volgende:

  • werk samen met andere organisaties
  • mobiliseer vooral in de wijken die tegen het bedreigde gebied aan liggen


H5 4fietstochtBB.jpg

Lentefietstocht tegen autoweg door het Middengebied, maart 2005

Lentefietstocht tegen de komst van een weg

Lokale groepen en Milieudefensie wilden na een relatief rustige winter de politici wakker schudden en laten zien dat het verzet tegen de komst van de weg tussen Eindhoven en Helmond door het mooie Middengebied (waar Milieudefensie eigenaar is van de ‘protestgrond’ het Brabants Broek), nog levendig was. Ook wilden we de bevolking in de dorpen informeren over de actuele plannen en de gevolgen voor het landschap.

We organiseerden als protest een lentefietstocht op zondag 20 maart 2005, een dag vóór de beslissende raadsvergadering van Eindhoven. Via e-mail, een door lokale groepen huis-aan-huis verspreide flyer en berichten in de lokale media informeerden we het publiek en riepen we op mee te doen. We mikten op vijftig deelnemers, het werden er 300, mede dankzij de eerste mooie dag na de winter. Bij het eerste startpunt waren wethouders en politici aanwezig die de strijd steunen. Fietsen werden behangen met protestborden, een bakfiets met een levensgrote bedreigde wielewaal als symbool ging voorop. In twee andere dorpen sloten groepen mensen aan. De lange stoet fietste twee uur. De politie was van tevoren ingelicht en verkeersregelaars zorgden voor een veilige oversteek van wegen. Bij het eindpunt, het Brabants Broek, was koffie en koek. De volgende dag stonden in alle lokale en regionale media artikeltjes en foto’s.

Stand (met ballonnen) op straat

Waarom gebruiken:

  • publiek op leuke/ludieke manier informeren en laten zien dat verzet leeft
  • publiek betrekken bij je groep
  • media-aandacht

Wanneer je op straat aandacht voor een kwestie wilt vragen, bijvoorbeeld bij het handtekeningen ophalen of het laten tekenen van een petitie, kun je met helium gevulde ballonnen of andere kleinere (goedkopere) ‘gadgets’ zoals snoepjes, uitdelen. Het is een mooi gezicht als je overal in de straat kinderen met ballonnen ziet lopen. Een zak ballonnen laten bedrukken is niet duur, de huur van heliumflessen is wel vrij hoog.

Het trekt veel aandacht en je kunt direct in gesprek gaan met mensen. Mensen komen naar de stand en jij kunt hen vragen te tekenen. Deel in de directe omgeving flyers uit. De bedoeling is natuurlijk dat er een foto in de krant komt.


Let op het volgende:

  • van 13.00 uur tot 15.30 is het op zaterdagen meestal het drukst op straat. Alternatief: ga op een marktdag in het centrum staan;
  • nodig een lokale prominent (bijvoorbeeld de wethouder of een raadslid dat jullie steunt) uit op een druk tijdstip en interview deze persoon;
  • laat iemand als ‘spreekstalmeester’ mensen naar de stand lokken;
  • publiciteit: stuur aankondigingen naar de lokale agenda’s van de plaatselijke krantjes en enkele dagen van tevoren een persbericht;
  • vraag, liefst twee/drie weken van tevoren, een vergunning aan bij de gemeente voor een standje met ballonnen op straat;
  • ruim op de grond gegooide formulieren, geknapte ballonnen of andere gevallen spullen op.

 
ballonnen

H5 4ballonnen.jpg

Mensen die een enquête invullen over behoud van de open ruimte in de Hoeksche Waard krijgen een ballon, Oud Beijerland oktober 2004. Foto: Saskia Vegter


Tegenrapport

Waarom gebruiken:

  • rapport/standpunt van de tegenstander met ‘wetenschappelijke’ argumenten onderuithalen
  • je gelijk aantonen
  • via media-aandacht een breed publiek bereiken

Gemeenten en provincies staven nut en noodzaak van bouwplannen vaak met een rapport van een extern onderzoeksbureau waarin de bouwbehoefte wordt aangetoond met cijfers. Milieudefensie laat regelmatig tegenrapporten uitvoeren door andere bureaus. Vaak blijkt dat de werkelijke behoefte aan bijvoorbeeld nieuwe bedrijventerreinen veel kleiner is, omdat met herontwikkeling (revitalisering) van oude terreinen veel ruimtewinst te boeken is. Tegenrapporten zijn een goed middel om je gelijk aan te tonen, omdat je standpunt dan onderbouwd is. Voor een lokale groep is een rapport echter vaak te duur.


Protestborden of postercampagne

Waarom gebruiken:

  • voorbijgangers langere tijd laten zien welk open gebied er zal verdwijnen
  • laten merken dat het verzet leeft
  • media-aandacht

Om protest zichtbaar te maken en mensen te laten zien welk gebied verloren zal gaan, kun je een groot bord (bijvoorbeeld van twee bij drie meter) plaatsen in het bedreigde gebied, met een leus - en met kleinere letters meer informatie over het project. Je kunt het bord het beste op de grond van een particulier zetten, anders bestaat het risico dat het wordt verwijderd, al levert dit vaak ook de gewenste publiciteit op. Je kunt van tevoren een vergunning aanvragen voor plaatsing, maar of je die krijgt is maar de vraag. Andere mogelijkheid is om raamposters (te laten) maken, bij iedereen in de bus gooien en zorgen dat zoveel mogelijk mensen hem voor hun raam hangen.

Protestborden in Het Groene Hart

In het kader van de landelijke campagne ‘Bescherm het Groene Hart’ zijn in twee dagen op twintig door bebouwing bedreigde open polders protestborden van twee bij drie meter geplaatst. De borden staan op goed zichtbare plekken. De lokale groepen zorgden voor de precieze plek en Milieudefensie voor het maken en plaatsen van de borden. Een landelijk persbericht kondigde de bordenplaatsing aan. Enkele borden moesten na een paar dagen verwijderd worden op last van de gemeente. De plaatsing van de borden (en het moeten weghalen) heeft veel media gehaald.

H5 4gh bord.jpg

Plaatsing van een protestbord in de Bovenkerkerpolder in Amstelveen waar een golfcomplex is gepland, maart 2006. Foto: Michiel Wijnbergh

Grondaankoop

Waarom gebruiken

  • breed verzet aantonen
  • druk opvoeren
  • bouw blokkeren en vertragen
  • media-aandacht

Het aankopen van een stuk protestgrond is een adequaat middel om de politieke druk op te voeren. Door duizenden mensen mee te laten doen aan de grondkoop – door de grond symbolisch door te verkopen – kun je laten zien dat er breed verzet is. Bovendien kun je het terrein gebruiken voor manifestaties. Als de politiek beslist om de bouw toch door te zetten, kan de grond worden gebruikt om het bouwproject via de juridische weg langdurig te vertragen.

Aankopen is niet zomaar mogelijk: vaak is de grond al eigendom van de gemeente of de projectontwikkelaar of heeft de gemeente het eerste recht van aankoop. Milieudefensie checkt meestal of er mogelijkheid tot grondaankoop is en zo ja, of dat een effectief middel kan zijn. Als je dit als groep wilt doen, neem dan contact op met Milieudefensie. De bekende protestgronden van Milieudefensie zijn het Bulderbos bij Schiphol, de Betuwse Bongerd bij Nijmegen tegen een grote overslagterminal en het Brabants Broek bij Helmond tegen de aanleg van een weg tussen Helmond en Eindhoven. Protest loont, want de overslagterminal is definitief afgeblazen en de weg voorlopig.


Actie

Waarom gebruiken:

  • boosheid uiten
  • op een ludieke/leuke manier aandacht van media vragen
  • confrontatie zoeken
  • media-aandacht

Een actie moet passen binnen de campagne. Je kunt bijvoorbeeld een actie voor het gemeentehuis organiseren op de avond dat de gemeenteraad een besluit neemt over het bouwplan. Een actie kun je zo scherp, ludiek of vriendelijk maken als je wilt. Let er wel op dat je mensen niet afschrikt, of dat ze zich tegen je gaan keren. Timing en een goede organisatie zijn van groot belang. Neem als je een actie overweegt gerust contact op met Milieudefensie. Wij hebben er ervaring mee en kunnen er advies over geven.

Let in ieder geval op het volgende:

  • samenwerking met andere groepen/organisaties en politieke partijen vergroot de effectiviteit
  • bekijk vooraf de juridische en financiële risico’s en de veiligheid
  • communiceer zorgvuldig en duidelijk met de mensen die meedoen
  • maak een gedetailleerd draaiboek
  • maak een communicatieplan voor de media. Het gaat uiteindelijk om een artikel met een foto in de krant; je actie kan nog zo mooi zijn, zonder media-aandacht is ze niet effectief.


Actie bij het gemeentehuis van Eindhoven

Een dag na de lentefietstocht (zie hierboven) zou de gemeenteraad van Eindhoven, net als die van de andere betrokken gemeenten, haar standpunt over de weg innemen. Voorafgaande aan de raadsvergadering hielden we een ludieke actie voor het gemeentehuis van Eindhoven. Twee actievoerders, verkleed als levensgrote wielwalen, waren boven in een kunstwerk hoog aan de gevel van het stadhuis geklommen. De lokale groep hield een enorm groot spandoek vast. Voordat de raadsleden naar binnen gingen, vroegen we elke partij zijn standpunt uit te leggen. Daardoor konden we kritische vragen voorleggen én presentjes aanbieden: een foto van het landschap dat wordt bedreigd. We deelden paaseitjes en flyers uit aan het voorbijkomende publiek. De gemeenteraad stemde helaas vóór de komst van de weg. Ondertussen, een jaar en gemeenteraadsverkiezingen van maart 2006 later, heeft het nieuwe gemeentebestuur van Eindhoven zich tegen de weg uitgesproken.


H5 4wielewaal.jpg

Actie bij het gemeentehuis in Eindhoven, maart 2005. Foto: Freek Kallenberg

Financiën

Leden en donateurs
Als de groep een stichting is, bouw dan een bestand met donateurs op en doe een verzoek tot een financiële bijdrage. Een vereniging vraagt de leden een jaarlijkse contributie.

Sponsoring
Lokale en regionale ondernemers, bedrijven en organisaties die ook tegen de bouwplannen zijn, zijn wellicht bereid een financiële bijdrage aan de campagne te leveren. Gebruik ieders netwerk!

Samenwerking met andere organisaties
Hoe meer organisaties en groepen meedoen, hoe meer de kosten verdeeld kunnen worden.

Subsidie van de gemeente
Wanneer de gemeente de strijd steunt (bijvoorbeeld bij een omstreden provinciaal bouwplan), kan de groep een subsidieaanvraag doen. Soms hebben gemeenten subsidies om mensen te betrekken bij het beleid. Als stichting of vereniging kun je daar aanspraak op maken.

Bijdrage van Milieudefensie
Milieudefensieafdelingen kunnen een projectaanvraag indienen bij de afdeling Actief van het Landelijk Bureau van Milieudefensie om financiële ondersteuning te krijgen. In het afdelingsreglement staan de voorwaarden voor de aanvraag omschreven. Je kunt een aanvraag doen voor maximaal 500 euro.

 

Enkele jaren campagne in Moerdijk

De groep is begonnen met het ophalen van duizenden handtekeningen tijdens carnaval en braderieën. Ze maakte een raamposter die bij de helft van de huizen in de gemeente Moerdijk voor de ramen hing. Argumenten waarmee ze de bevolking zover kreeg:

  • er is al zoveel industrie hier
  • op bestaand industrieterrein is nog voldoende ruimte
  • de CO2-uitstoot in dit gebied is hoog
  • de lucht in dit gebied is al zwaar verontreinigd
  • er komt ook meer infrastructuur, met alle gevolgen van dien
  • er verdwijnt een prachtig stuk landelijk gebied


De gemeenteraad ging unaniem om (tegen de komst van Moerdijk 2) toen ze merkte dat de bevolking in groten getale tegen was. SBBM ontvangt sindsdien een gemeentelijke subsidie van 500 euro per jaar.

De provincie Noord-Brabant heeft het project vervolgens naar zich toe getrokken. In de Nota Ruimte werd Moerdijk 2 zelfs tot bovenregionaal bedrijventerrein van nationaal belang ‘gepromoveerd’. Provinciale Staten van Noord-Brabant was verdeeld, maar de meerderheid volgde het provinciebestuur. SBBM voerde met alle Provinciale Statenleden gesprekken. Iedereen kende daardoor de groep SBBM. SBBM was consequent aanwezig op bijeenkomsten van de Provinciale Statencommissie Moerdijk 2 en werd door haar deskundige inspraak serieus genomen. SBBM organiseerde politieke cafés op belangrijke momenten, waarbij ook tegenstanders als de Kamer van Koophandel werden uitgenodigd.

Milieudefensie liet eind 2004 een onderzoek uitvoeren naar nut en noodzaak van Moerdijk. De conclusie was glashelder: de aanleg van een nieuw grootschalig bedrijventerrein leidt tot verdere leegloop van bestaande verouderde terreinen in plaats van te voorzien in een behoefte. Er volgden meer kritische rapporten en zelfs het Centraal Planbureau kwam in zijn Bedrijfslocatie Monitor eind 2005 met kritische opmerkingen over het nieuwe bedrijventerrein.

De druk was daardoor zo groot dat verantwoordelijk gedeputeerde Onno Hoes bakzeil haalde en zich achter het alternatieve plan van de gemeente Moerdijk schaarde: betere benutting en een kleine uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein Moerdijk 1 De Kamer van Koophandel, werkgevers, minister Brinkhorst (Economische Zaken) en de CDA- en VVD fracties van de provinciale staten waren not amused over dit besluit. Daardoor zullen er weer nieuwe onderzoeken worden uitgevoerd. Het definitieve besluit is dus nog niet genomen, maar het gaat de goede kant op. Tips uit Moerdijk voor groepen

  • wees hoorbaar aanwezig tijdens belangrijke (commissie)bijeenkomsten
  • bouw een brede coalitie tegen het bouwplan op
  • onderbouw je argumenten met informatie uit deskundige rapporten
  • noteer alle fouten en domme uitspraken die (in dit geval) de provincie maakt en gebruik deze later om je standpunt kracht bij te zetten.
  • goede contacten met politici en met de VNO, Kamer van Koophandel en het bedrijfsleven zijn belangrijk
  • informeer steeds de raadsleden, Statenleden en betreffende Kamerleden over de ontwikkelingen zoals die in de commissies aan de orde worden gesteld.
  • spreek in bij alle commissievergaderingen op agendapunten die van belang zijn.
  • reageer op elk artikel in de media over de kwestie, meestal op persoonlijke titel. Als er elke keer namens de groep gereageerd wordt, plaats de krant de bijdragen
  • misschien minder vaak. Ander voordeel is dat er niet steeds met de groep over de inhoud van de reactie overlegd hoeft te worden.
  • zorg voor goed teamwork met kernleden die elkaar vertrouwen en lol met elkaar hebben.
  • de motivatie van de groep bleef in dit geval in stand door de steun van de gemeente en door eigenbelang van de mensen. Zorg dat de juiste persoon op de juiste plaats zit in de groep.

Opmerkingen

Wil je reageren? Meld je aan!