U bent hier: Home / Kennisbank / Economie / Geldschepping

Geldschepping

Het is een voor de meerderheid van de bevolking goed bewaard geheim dat ongeveer 95% van het geld ‘uit het niets’ door private banken bij de verstrekking van krediet wordt geschapen. En dus niet ontstaat door het slaan van munten of het drukken van bankbiljetten door de overheid.

Geldschepping

Geld van de ‘monetaire’ economie wordt pas echt geld als het door de geldlener aan goederen of diensten  wordt uitgegeven in de ‘reële’ economie. Het aldus gecreëerde geld wordt bij terugbetaling aan de bank weer vernietigd, maar niet nadat er rente aan de bank is betaald  die het geld heeft gecreëerd. Al in de jaren dertig van de vorige eeuw is, als reactie op de economische crisis van toen, het Chicago plan opgesteld. Daarin werd voorgesteld om een einde te maken aan de geldschepping door private banken. Het door banken uitgeleende geld zou voortaan voor 100% gedekt moeten worden door van overheidswege uitgegeven geld. Na het uitbreken van de financiële crisis van 2008 wordt opnieuw hiervoor gepleit.

Milieuaspecten


Zolang er geen vergelijkbare landen met en zonder geldcreatie door banken bestaan is het moeilijk om de effecten van het huidige systeem van geldschepping van banken op zijn milieu-effecten te beoordelen. Verschillende auteurs beweren dat door de private geldschepping korte termijn privé belangen voorrang krijgen boven lange termijn maatschappelijke belangen (Dixhoorn), dat het terug moeten betalen van rente dwingt tot het streven naar permanente economische groei (van Egmond en de Vries) en dat ‘de schuldentredmolen’ deels verantwoordelijk is voor de uitputting en vervuiling van het milieu (Lietaer).

Toekomst


De economische crisis van 2008 had een keerpunt kunnen worden in de wijze van geldschepping. Maar juist op dat moment had het denken in de rijke landen over een fundamenteel andere inrichting van de economie een historisch dieptepunt bereikt. De belastingbetaler moest te hulp schieten om banken voor overname door de staat te behoeden, maar er werd  wel naar gestreefd deze instellingen daarna weer te privatiseren en hen door te laten gaan met de private geldschepping. Nu het crisismoment niet is benut om drastische veranderingen door te voeren is het niet te verwachten dat dit zonder een nieuwe en nog hevigere crisis wel zal gebeuren.
Daar staat tegenover dat in Nederland het burgerinitiatief van de acteursgroep van het volle zalen trekkende toneelstuk ‘De verleiders. Door de bank genomen’, om in een parlementaire debat het idee om geldcreatie bij de banken weg te halen en tot een overheidstaak te maken, pijlsnel de vereiste steun van 40.000 ondersteuners verwierf. Als gevolg daarvan zal de Tweede Kamer zich daarover moeten uitspreken. 

Informatie

Bernard Lietaer e.a. – Geld en duurzaamheid. Van een falend geldsysteem naar een monetair ecosysteem
Benes, J. en M. Kumhof - The Chicago Plan Revisited. Revised draft of February 7th, 2013
Dixhoorn, Ch. van – The ‘nature’ of money. Utrecht University Master thesis. (2013) (Downloadt automatisch een .pdfbestand van de scriptie)
Egmond, K. van en B. de Vries – Fundamentele fouten in financiële bestel. Geldschepping moet taak van overheid zijn. In: Het Financieele Dagblad. (12-05-2012)
Goedhart, Rob (voorzitter Stichting Geldbelangen) - Geef ons bank die met eenvoudige dienstverlening echt voor klant wil werken. Het Financieele Dagblad. (13-1-2015)
Haan, R. De relatie tussen financiële en reële sector.
Linden, M.J. van der – Economie, filosofie en kunst. De kunst van het geldscheppen (2013)
Linden, M.J. van der – Waarom geldcreatie zonder schuld wél mogelijk is. (2015)
Platform Duurzame en Solidaire Economie - Geldcreatie naar de overheid en banken als solide intermediairs. Maart 2013.

Contacten
Stichting Ons Geld, onderdeel van International Movement for Monetary Reform
Stichting Geldbelangen

Opmerkingen

martien roelofs
martien roelofs zegt:
28-01-2016 20:13

Het boek van Helen Toxopeus "änder geld" is zeker een aanrader. Verder is met name de organisatie STROH (social trade) een organisatie die er zelfs een software systeem voor heeft ontwikkeld (cyclops) Zie http://www.socialtrade.nl/ De organisatie heeft veel kennis in huis en heeft ook internationaal al veel (lokale) geld projecten ontwikkeld. Zij vestigen met name aandacht op het feit dat ons leningensysteem (rente) op de lange duur een niet meer te handhaven systeem is

Wil je reageren? Meld je aan!