U bent hier: Home / Kennisbank / Economie / Nieuwe indicatoren van economische ontwikkeling

Nieuwe indicatoren van economische ontwikkeling

Nog steeds is het in de politiek gebruikelijk het wel of niet, of meer of minder, optreden van economische groei gelijk te stellen aan het wel of niet goed met ‘ons’ gaan. Toch is al met het befaamde rapport van de Club van Rome, genaamd 'De grenzen aan de groei', uit 1972 de economische groei als indicator van vooruitgang bestreden.

Nieuwe indicatoren van economische ontwikkeling

In het rapport van de Club van Rome werd de liberale econoom John Stuart Mill (1806-1873) geciteerd, die al in de 19e eeuw de wens uitsprak dat aan de economische groei een einde zou komen voordat er nog meer van hetgeen de aarde waardevol maakt vernietigd zou zijn.

Milieuaspecten

Naast ‘economische groei’ als teken van vooruitgang zijn er de laatste decennia heel wat andere indicatoren om vooruitgang (of achteruitgang) vast te stellen, ontwikkeld. Sommige daarvan, zoals de Human Development Index, hebben geen betrekking op de ontwikkeling van het milieu. Andere gaan wel (onder andere) over de ontwikkeling van het milieu.
Een betrekkelijk recente ontwikkeling is de berekening van de ontwikkeling van het ‘natuurlijk kapitaal’. Daarbij wordt ernaar gestreefd de waarde van ecosysteemkwaliteiten en door ecosystemen geleverde diensten in geld uit te drukken.
Bij het gebruik van de bekendste index op milieugebied, de door Wackernagel en Reed ontwikkelde en in Nederland vooral door Jan Juffermans gepropageerde ‘ecologische voetafdruk’, wordt de milieudruk niet in geld uitgedrukt. Ook het Nederlandse Planbureau voor de Leefomgeving gebruikt tegenwoordig ‘de voetafdruk’ als maat voor milieubelasting. De totale mondiale voetafdruk is gelijk aan de wereldbevolking maal de gemiddelde voetafdruk per persoon. De gemiddelde ecologische voetafdruk van de wereldburgers overschrijdt nu al de beschikbare mondiale biocapaciteit en voor de ecologische voetafdruk van de gemiddelde Nederlander is dat in nog sterkere mate het geval.

 

Toekomst


Het in geld uitdrukken van de waarde van ecosystemen en de daardoor geleverde diensten om zo de ontwikkeling van het ‘natuurlijk kapitaal’ vast te stellen is een hachelijke onderneming. Op het terugbrengen van alle vormen van milieugebruik tot één indicator, namelijk het benodigde landoppervlak, is veel kritiek geleverd. Het gebruik van mineralen en van gevaarlijke stoffen wordt daarbij niet meegenomen en ook het grote effect van het aantal kinderen dat men voortbrengt blijft buiten beschouwing. 

Het zou wel eens zo kunnen zijn dat in de toekomst de rekenaars weigeren om de meest uiteenlopende vormen van milieudruk per persoon en wereldwijd met één indicator aan te geven. Wel kan er dan naast het gebruik van verschillende kwantitatieve indicatoren  voor verschillende vormen van milieugebruik wel in algemene zin en niet cijfermatige over de, al dan niet te grote, milieudruk per individu en van de wereldbevolking worden gesproken.   

Informatie

Algemeen:

Bleys, Brent – Voorbij het bbp: hoe vooruitgang meten? Alternatieve indicatoren voor welzijn, welvaart en duurzaamheid. In: Oikos 53, 2/2010. pp.66 - 74 (downloadt automatisch een .pdfbestand van het document)
Hák, T. (CUEC) e.a., Review report on Beyond GDP indicators: categorisation, intentions and impacts. BRAINPOOL (Bringing alternative indicators into policy). Derivable 1.1. Final version. 18 -10 2012.

Ecologische voetafdruk:

Juffermans, J. – Nut en noodzaak van de mondiale voetafdruk . Lemniscaat b.v. Rotterdam. 2006
Oorschot, M. van e.a. – De Nederlandse voetafdruk op de wereld: hoe groot en hoe diep?
Planbureau voor de leefomgeving. Beleidsstudies. Den Haag. 2012
Wackernagel, M. en W. Rees – Our ecological footprint. Reducing human impact on the earth. New Society Publishers. Gabriola Island. Canada. 1996
Wikipedia - Ecologische voetafdruk

Natuurlijk kapitaal:

Dirkx, J. en B. de Knegt – Natuurlijk kapitaal als nieuw beleidsconcept. Balans van de leefomgeving. Deel 7. Planbureau voor de leefomgeving (PBL).  2014
Petersen, J.E and Kremena Gocheva – EU reference document on natural capital accounting Revised draft for consultation. 6 januari 2015 (downloadt automatisch een .pdfbestand van het document)

 

Opmerkingen

Wil je reageren? Meld je aan!