U bent hier: Home / Kennisbank / Economie / Alternatieve betaalmiddelen

Alternatieve betaalmiddelen

Kritiek op -de macht van- het geld is al duizenden jaren oud. Ze richt zich in het bijzonder op de kredietverlening als bron van geldschepping, de heffing van rente en het dienstbaar maken van de productie van goederen en de levering van diensten aan het maken van winst. Verschillende vormen van kritiek op het bestaande geldsysteem hebben in de loop der tijd tal van complementaire of alternatieve geld- en betalingssystemen doen ontstaan.

Alternatieve betaalmiddelen

Voorbeelden van alternatieve betaalmiddelen zijn er inmiddels voldoende. Als voorbeeld kunnen worden genoemd de Wirtschaftsring (afgekort WIR) in Zwitserland, een coöperatie die al sinds 1934 bestaat waarbij de leden onderling goederen en diensten kunnen verhandelen zonder dat daar geld bij te pas komt. Een bekend voorbeeld van een ander geld- en betaalsysteem is het Local Exchange Trading Scheme (LETS) dat in 1983 in Canada is ontstaan. Er bestaan nu wereldwijd ongeveer 1400 vormen van LETS. Inmiddels bestaat er ook een digitale variant van een andere geldsoort genaamd bitcoin.

Milieuaspecten


Andere betalingssystemen worden uit zeer verschillende motieven opgezet. Ze zijn gedeeltelijk een reactie op het pro-cyclische karakter van het bestaande economische worden nagestreefd en milieubelastend transport van goederen worden beperkt. Alleen al ten behoeve van de bevordering van duurzame ontwikkeling bestonden in 2012 méér dan 3000 complementair geld projecten.
De ambities van de voorstanders van andere geldsystemen reiken echter verder. Het gaat om het tegengaan van het ontstaan van schulden en het moeten betalen van rente bij de gangbare kredietverlening. Het daaruit voortvloeiende nastreven van economische groei kan het milieu zwaar belasten. Bij een ander geldsysteem kan geld weer een ruilmiddel worden dat het produceren van goederen en leveren van diensten ondersteunt en niet ondergeschikt maakt aan het maken van winst en het vermeerderen van kapitaalbezit.

Toekomst


De complementaire geldsystemen zijn vooralsnog een betrekkelijk marginaal verschijnsel. Ze zijn bovendien kwetsbaar door hun afhankelijkheid van vrijwilligheid en zijn in hun ontwikkeling niet minder cyclisch dan de dominante economie. Om zich te ontwikkelen tot een krachtig en blijvend alternatief voor de bestaande, milieubelastende kapitalistische economie is erkenning en ondersteuning van staatswege waarschijnlijk onmisbaar.

Informatie


- Boonstra, L. e.a.- Complementaire geldsystemen. De resultaten van complementair geld in het sociale en economische domein. Erasmus Universiteit. Stichting Doen. 2013
- Kallenberg, F.- Lokaal geld als recept voor de crisis. In: Down to Earth magazine, 18 februari 2014.
- Schwencke, A.M. – Islamitisch financieren: een duurzaam alternatief? 2013
- Seyfang, G and N. Longhurst – Growing green money? Mapping community currencies for sustainable development (artikel op te vragen tegen betaling). Ecological economics. 86. 2013. pp. 65-77
- Toxopeus, Helen in gesprek met Henk van Arkel - Een @nder soort geld. STRO i.s.m. Uitgeverij Jan van Arkel. Utrecht. 2014
- Visser. H – Complementaire geld- en betaalsystemen. ESB Monetair. Jaargang 99 (4683) 18 april 2014 pp. 234- 237 
- Wikipedia - Bitcoin

Contacten
STRO (Henk van Arkel) heeft kantoren in Nederland (Utrecht) Brazilië en Uruguay en is gespecialiseerd in de ontwikkeling van digitale technieken om financiële hervormingen mogelijk te maken. Qoin (Edgar Kampers) is consultant en mede-ontwikkelaar van meerdere complementaire munten.  Ze dienen vaak om de lokale koopkracht en werkgelegenheid te bevorderen. Daarbij kunnen ook milieudoelstellingen in de vorm van reparatie van bestaande producten en hergebruik van grondstoffen worden gehaald.

Opmerkingen

Wil je reageren? Meld je aan!